Historia powstania Liceum Ogólnokształcącego
im. Tadeusza Kościuszki w Busku – Zdroju

Buskie liceum obchodzi w roku 2018 stulecie swojego istnienia, co zbiega się w czasie ze stuleciem odzyskania niepodległości przez naszą ojczyznę. Wraz z tworzeniem się zrębów państwowości polskiej kształtowała się też historia szkoły i osób, które pokonując liczne przeciwności przyczyniły się do jej powstania i rozwoju. Wspólne losy odzwierciedlają trudne czasy dwudziestolecia międzywojennego. Przez ten czas Polska przechodziła rozmaite koleje losu i zmienił się jej ustrój. W szkole też borykano się z trudnościami i przeciwnościami, zmieniały się kadry nauczycielskie, ale Liceum cały czas istniało i funkcjonowało, praktycznie nie przerywając swojej pracy.

Początki Gimnazjum, bo taką początkowo nazwę nosiła szkoła, było związane ze Stopnicą, gdzie po pierwszej wojnie światowej dzięki staraniom miejscowej ludności, rozwinęło swoją działalność Koło Polskiej Macierzy Szkolnej. Podjęto wówczas śmiałą decyzję utworzenia w Stopnicy szkoły średniej, która miała służyć mieszkańcom okolicznych wsi i miasteczek. Przedsięwzięcie było bardzo odważne. Polska wychodziła z długiej otchłani rozbiorów, a odzyskujące niepodległość państwo nie mogło udzielić pomocy inicjatorom. Pomysłodawcą i motorem całego przedsięwzięcia był Franciszek Dziedzic, który stanął na czele komitetu ds. szkoły średniej.

Warunki, jakie należało spełnić, były bardzo wygórowane: potrzebna była kadra i dyrektor legitymujący się wyższymi studiami oraz  praktyką pedagogiczną, a także odpowiednia baza szkolna i co najważniejsze, pieniądze na utrzymanie placówki. Z pomocą pośpieszyła miejscowa ludność, która dobrowolnie się opodatkowała, tworząc fundusz umożliwiający otwarcie szkoły. Placówka rozpoczęła zajęcia 1 września 1918 roku. Zajmowała wówczas zaledwie trzy sale, a naukę w niej zapoczątkowało 80 uczniów w pierwszej i drugiej klasie ośmioklasowego gimnazjum. Placówką w tym czasie kierował Władysław Szychulski.

W 1920 roku szkoła popadła w tarapaty finansowe, z których uratował ją Sejmik Powiatowy w Busku, przejmując i dofinansowując gimnazjum. Z dniem 1 września 1920 roku nowym dyrektorem został Michał Kińczyk, z wykształcenia historyk i osobisty przyjaciel premiera Wincentego Witosa.

Dzięki ofiarnej pracy dyrektora i zespołu pedagogicznego szkoła zdobyła sobie uznanie społeczeństwa. Michał Kińczyk  wprowadził niezwykle istotną zmianę, mianowicie koedukację. Tak więc z dniem 1 września 1923 r. do szkoły uczęszczać zaczęły dziewczęta. W tym też roku szkołę i region buski zaszczycił swoją wizytą ówczesny premier rządu polskiego, wspomniany już Wincenty Witos.

W latach 1923-1927 miały miejsce częste zmiany dyrekcji. Kolejno funkcje te obejmowali: Henryk Paniewski, Bronisław Oszubski i Tadeusz Dybczyński.

Bardzo ważnym wydarzeniem stała się pierwsza matura, do której przystąpiło zaledwie 10 abiturientów, ale zdał tylko jeden, Józef Dąbrowski, późniejszy doktor chemii.

W 1928 roku znów nastąpiła zmiana dyrektora, stanowisko to objął Adam Wilusz, polonista z wykształcenia. W tym czasie w szkole zaczął działać chór, zespół muzyczny, teatrzyk szkolny a uczniowie brali udział w rozgrywkach sportowych oraz zajęciach kółek naukowych.

Rozwój szkoły został zahamowany przez wybuch kryzysu gospodarczego, który nie ominął także naszego regionu. Wysokie opłaty, szalejąca inflacja spowodowały spadek frekwencji uczącej się młodzieży, która nie była w stanie utrzymać się finansowo w tych trudnych warunkach. Planowano nawet rozwiązać gimnazjum, podjęto stosowną uchwałę, która następnie po burzliwej dyskusji została uchylona. Kłopoty natury finansowej nie uległy jednak poprawie, zaś za ostateczny środek ratowania gimnazjum uznano fakt, że szkołę trzeba przenieść do Buska. 30 stycznia 1933 roku sejmik powiatowy, obradujący pod presją starosty Feliksa Tarnogórskiego, podjął odpowiednią uchwałę. Mimo licznych protestów ze strony mieszkańców Stopnicy, pierwsze zajęcia roku szkolnego 1933-34 rozpoczęły się już w Busku – Zdroju.

W 1934 roku z inicjatywy dyrektora i grona nauczycielskiego szkole nadano imię Marszałka Józefa Piłsudskiego. W tym też roku rozpoczęto reformę szkolnictwa w Polsce, która objęła również Busko. Zmiany przeprowadził nowy dyrektor-polonista, mistrz gry na organach i kompozytor, Stanisław Rączka. Powstało wówczas 4-letnie gimnazjum i 2-letnie liceum z wydziałem humanistycznym i matematyczno-fizycznym. Wzrosła też liczba młodzieży uczącej się w szkole, w latach 1936/37 osiągając liczbę 206 uczniów. Zorganizowano internat i bursę w wydzierżawionej na ten cel willi „Wersal”. Do wybuchu wojny Gimnazjum i Liceum stopnicko-buskie opuściło 231 maturzystów.

6 listopada 1939 roku Gimnazjum i Liceum decyzją administracji niemieckiej zostało zamknięte. Dyrektor Stanisław Rączka i część nauczycieli w obawie przed aresztowaniem opuścili Busko. Budynek szkoły został zajęty przez niemieckie starostwo. Mimo okupacji nauka była kontynuowana w tajnym Gimnazjum i Liceum zorganizowanym przez dyrektora Józefa Lisaka a zaraz po opuszczeniu Polski przez Niemców zaczęto zbierać zapisy chętnych do kontynuowania nauki. Tylko dzięki olbrzymiemu wysiłkowi mieszkańców udało się doprowadzić szkołę do stanu umożliwiającego rozpoczęcie zajęć.

Duży trud w reorganizacje placówki włożyli nauczyciele. Mimo fatalnych warunków poświęcili się oni bez reszty ucząc młodzież, która stawiła się bardzo licznie na otwarcie roku szkolnego 1945/46.

W kwietniu 1945 roku Józef Lisak w obawie przed aresztowaniem przez UB musiał opuścić stanowisko dyrektora. Jego miejsce zajął Antoni Władysław Godzwon, oficer WP, żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego.

Z początkiem 1945 roku szkołę upaństwowiono. W czerwcu 1946 roku miało miejsce uroczyste wydarzenie, przed gmachem szkoły ustawiono pomnik Tadeusza Kościuszki, który był przechowywany przez całą okupację przez mieszkańców Buska.

W tym też roku, dyrektor Godzwon wystąpił z inicjatywą utworzenia na bazie Gimnazjum i Liceum nowej szkoły – Liceum Pedagogicznego. Zabiegi te zakończyły się sukcesem, w roku szkolnym 1946/47 czteroletnie Liceum Pedagogiczne rozpoczęło swoją działalność.

Po zmianie  budynku Liceum Pedagogiczne usamodzielniło się, a następnie w latach sześćdziesiątych przekształcone zostało w Studium Nauczycielskie, to z kolei w Technikum Chemiczne, a obecnie znajduje się tam Zespół Szkół Ponadpodstawowych.

Dzięki staraniom Władysława Godzwona rozpoczęto też budowę kolejnego budynku szkolnego, który został ukończony w 1966 roku.

W listopadzie 1966 roku Antoni Władysław Godzwon zmarł, a ciężar kierowania szkołą przejął pełniący od 1962  roku funkcję zastępcy dyrektora Bogdan Orłowski. Wicedyrektorami byli kolejno: mgr Zbigniew Sobota i mgr Henryk Moćko.

Zgodnie z reformą z roku 1967 w buskim liceum wprowadzono klasy profilowane: matematyczno-fizyczną, podstawową, biologiczno-chemiczną i humanistyczną.

Podczas uroczystości z okazji 50-lecia placówki decyzją Kuratorium Oświaty i Wychowania w Kielcach nadano szkole imię Tadeusza Kościuszki.

W latach 1976-77 zbudowano i zmodernizowano boiska szkolne, zapewniając odpowiednią bazę do prowadzenia zajęć kultury fizycznej.

W 1979 roku w budynkach znajdowały się dwie szkoły, gdyż decyzją  Kuratorium Oświaty utworzono Zespół Szkół, w skład którego wchodziło Liceum Ogólnokształcące i Medyczne Studium Zawodowe.

Dyrektorem Zespołu został Bogdan Orłowski, zastępcami zaś pełniący nadal swą funkcję Henryk Moćko i reprezentująca MSZ mgr Jadwiga Rubacha. Sytuacja bardzo się skomplikowała, bowiem ciasnota nie pozwalała na rozwój żadnej ze szkół. Postanowiono więc, aby specjalnie dla Medycznego Studium Zawodowego powstał osobny budynek. Jednocześnie rozpoczęto budowę pionu sanitarnego i łącznika, który połączył ze sobą stary i nowy budynek liceum. W roku 1982 Medyczne Studium Zawodowe przejęło nową siedzibę. Budowę łącznika zakończono zaś  za kadencji dyr. Henryka Moćki, który objął to stanowisko po odejściu swojego poprzednika. Funkcję zastępcy przejął wówczas Franciszek Majcher.

To właśnie za kadencji dyrektora Moćki szkoła wkroczyła na nowa drogę rozwoju, choć okres przełomu, czyli lata 1989/90, na pewno nie był łatwy.

Od 1 września 1991 funkcję dyrektora objął Lucjan Defratyka. Wicedyrektorem pozostał Franciszek Majcher. Dyrektor Defratyka kierował szkołą z bardzo dobrym skutkiem przez 11 lat.

W roku 1999 nowym wicedyrektorem została pani Anna Kolarz, która tę funkcję pełni do chwili obecnej.

W roku 2002 nowym szefem 80-letniego już liceum został jego były uczeń i nauczyciel Jarosław Dębicki. Sześcioletnia kadencja nowego dyrektora obfitowała w kolejne wyzwania edukacyjne w postaci organizacji Nowej Matury.

Do pierwszego, przeprowadzonego w nowej formie egzaminu maturalnego w roku szkolnym 2005/2006 przystąpiło 277 abiturientów. Zdało 100 % maturzystów. Średni wynik egzaminu wyniósł: 72 % na poziomie podstawowym i 52 % na poziomie rozszerzonym, co pozwoliło szkole znaleźć się w ścisłej czołówce województwa świętokrzyskiego. W obecnym roku szkolnym 2017/2018 do egzaminu maturalnego przystąpi 194 uczniów.

Dyrektor Jarosław Dębicki podjął również inicjatywę budowy nowej hali sportowej. Uroczyste otwarcie i przekazanie obiektu do użytku nastąpiło we wrześniu 2006 roku.

Od stycznia 2008 roku funkcję dyrektora pełni kolejny absolwent i nauczyciel szkoły, Tomasz Galant. W roku 2009 powołał na stanowisko drugiego wicedyrektora – pana Włodzimierza Dryję, który pełnił tę funkcję do września 2017 roku. Obecnie stanowisko to piastuje pani Ewelina Szymczyk – Krzemińska.

Dzięki staraniom nowego administratora zakończono prace termoizolacyjne budynków szkoły. Z kolei pozyskane wsparcie i przychylność absolwentów liceum –  marszałka województwa świętokrzyskiego Adama Jarubasa oraz starosty buskiego Jerzego Kolarza, umożliwiły dalszą rozbudowę infrastruktury sportowej placówki. Uzyskane dofinansowanie umożliwiło budowę boiska do piłki ręcznej, koszykówki, siatkówki i tenisa ziemnego. Przebudowano też bieżnię i trybuny dla publiczności, wybudowana została skocznia do skoku w dal oraz ścieżki rehabilitacyjne. Oficjalne otwarcie inwestycji nastąpiło w październiku 2016 roku. Od tego czasu placówka może poszczycić się okazałym kompleksem boisk i siłownią zewnętrzną. Atrybutem dzisiejszego liceum jest również sala teatralna nawiązująca konwencją do przedwojennej sali gimnastycznej. Na nowoczesnych wzorcach bazują natomiast dwie pracownie językowe. Innowacyjne wyposażenie umożliwia w nich efektywną naukę języka angielskiego oraz rosyjskiego. Obecnie przed szkołą stają kolejne wyzwania. Niebawem wdrażana reforma systemu edukacji wprowadzi model czteroletniego liceum. W związku z tym  planuje się dalszą rozbudowę placówki w celu pozyskania dodatkowych klaso-pracowni.

Dyrekcja szkoły łącząc tradycję z nowoczesnością dba  o wszechstronny rozwój uczniów oraz stwarza im wiele możliwości. Licealiści rozwijają swoje pasje i zainteresowania aktorskie w Szkolnym Teatrze Hades. Talenty muzyczne „szlifują” w szkolnym chórze Gaude-te, który swoimi występami uświetnia uroczystości szkolne i lokalne. Zainteresowania humanistyczne, matematyczno-przyrodnicze oraz lingwistyczne  uczniowie rozwijają, przygotowując się do licznych olimpiad przedmiotowych i konkursów. Szkoła może poszczycić się finalistami szczebla centralnego olimpiady z języka łacińskiego, historii, języka rosyjskiego, filozofii i religii.

Uczniowie odnoszą również sukcesy w konkursach tematycznych, recytatorskich, radiowych. Dwukrotnie zdobyli tytuł Super Szkoły w konkursie Radia Kielce. Z dobrych praktyk wspomnieć należy o lekcjach międzyprzedmiotowych. Zmierzając bowiem w kierunku interdyscyplinarności nauczyciele prowadzą wspólnie zajęcia, dokonując integracji treści z matematyki i wiedzy o społeczeństwie, języka polskiego – wiedzy o kulturze, wiedzy o społeczeństwie – języka łacińskiego, historii – biologii, biologii – matematyki. Cenną inicjatywą są również opracowane i wdrożone do realizacji trzy programy autorskie innowacji pedagogicznych: „Edukacja prawna w szkole” „Edukacja medyczna” oraz „Szkoła Tolerancji”.

W naszym liceum dużą wagę przywiązuje się również do krzewienia postaw prospołecznych i patriotycznych. Szacunek do tradycji stanowi dla społeczności szkolnej istotną wartość, którą kultywujemy, organizując uroczyste Obchody Dnia Patrona Szkoły oraz Zjazdy Absolwentów. Promując zdrowy styl życia i dbając o sprawność fizyczną młodzieży, nauczyciele wychowania fizycznego corocznie przygotowują bogatą ofertę zajęć pozalekcyjnych oraz cyklicznie organizują turnieje i imprezy sportowe. Warto wymienić np. Mistrzostwa Szkoły w Tenisie Stołowym i Ziemnym o Puchar Dyrektora Szkoły, Turniej im. Huberta Wagnera o Puchar Starosty Powiatu Buskiego, mila kościuszkowska i zawody lekkoatletyczne z okazji obchodów Dnia Patrona Szkoły. Stawiamy również na kształtowanie wrażliwości i empatii. Służą temu realizowane projekty edukacyjne oraz szkolny wolontariat.

Nasze liceum od samego początku należące do wiodących placówek oświatowych w regionie do dziś dzięki wielu inicjatywom utrzymuje wysoką pozycję.

Barbara Galant